Fazy cyklu, wskaźniki płodności
Cykl miesiączkowy kobiety zaczyna się pierwszego dnia krwawienia miesiączkowego (plamienie poprzedzające należy do poprzedniego cyklu), a kończy ostatniego dnia przed następnym krwawieniem miesiączkowym.
Pod względem płodności przebieg cyklu dzielimy na trzy fazy:
- niepłodność przedowulacyjna, tzw. względna,
- faza płodności,
- niepłodność poowulacyjna, tzw. bezwzględna.
Podczas każdej z faz kobieta może obserwować tzw. wskaźniki płodności, czyli fizjologiczne objawy występujące w cyklu u każdej zdrowej kobiety.
Wyróżniamy trzy podstawowe wskaźniki płodności:
- zmiany podstawowej temperatury ciała,
- występowanie, zmiany lub brak wydzieliny produkowanej przez gruczoły szyjki macicy,
tzw. śluz szyjkowy, - zmiany zachodzące w szyjce macicy.
Cechy cyklu typowego (prawidłowego)
Typowy cykl miesiączkowy powinien spełniać kilka podstawowych kryteriów, świadczących o jego prawidłowości.
- Przebieg podstawowej temperatury ciała w cyklu powinien być dwufazowy ( niższej i wyższej temperatury).
- Powinien wystąpić śluz szyjkowy z prawidłowym rozwojem do typu wysoce płodnego, szczytu
i zaniku po szczycie objawu. - Skok temperatury i dzień szczytu objawu śluzu powinny być skorelowane w czasie
z dopuszczeniem do 3 dni różnicy pomiędzy szczytem śluzu a skokiem podstawowej
temperatury ciała. - Faza lutealna powinna mieścić się w granicach 14 dni (+-2) i nie być krótsza niż 10 dni.
Generalnie można podzielić cykle na:
– krótkie (21-25 dni),
– średniej długości (26-32 dni),
– długie (powyżej 32 dni).
Długość cyklu zależy przede wszystkim od długości fazy pęcherzykowej, czyli od czasu między pierwszym dniem cyklu a pierwszym dniem fazy lutealnej.
Czynniki zakłócające przebieg cyklu
Na prawidłową pracę układu hormonalnego i przebieg cyklu wpływa wiele czynników, m.in. ogólny stan zdrowia, sytuacje sporadycznie występujące w danym cyklu. Jest to często kwestia indywidualna dla danej kobiety. Można jednak wyróżnić pewne czynniki zaburzające przebieg cyklu. Należą do nich :
- stres – jednorazowy lub długotrwały,
- choroba (w tym zaburzenia hormonalne),
- nadmierny, nietypowy wysiłek fizyczny,
- niewłaściwa, zbyt uboga i nieurozmaicona dieta,
- warunki i przebieg snu (docierające w nocy światło zaburza wydzielanie melatoniny,
co wpływa na pracę przysadki mózgowej), - wyjazdy, zmiany klimatu.
Kobieta prowadząca obserwacje cyklu, na bieżąco wychwytuje jego zaburzenia i dostosowuje interpretacje do warunków zaistniałych w danym cyklu. Prowadzenie obserwacji może ułatwić i/lub przyśpieszyć zauważenie problemów zdrowotnych i szybszą interwencję diagnostyczną i leczniczą.